الکترولیز مو به عنوان روش دائمی از بین بردن موهای زائد چیست؟

الکترولیز چیست؟

الکترولیز یک روش پذیرفته شده برای حذف دائمی موها است. روش دیگر مورد استفاده لیزر است. لیزر مرحله فعال رشد مو را به مدت طولانی متوقف می کند. استفاده از لیزر برای حذف موهای زائد در مقاله دیگر بحث شده است. علاوه بر دو روش فوق، روش های دیگری هم برای حذف دائمی موهای زائد وجود دارند. مثلا ژل هایی وجود دارند که حاوی روغن های آروماتیک  هستند. ژل باید با ابزارهای خاص روی پوست گرم شود و سپس مو را با موم از سطح پوست جدا  می کنند. 

توجه: غیر از لیزر و الکترولیز نتیجه و اثر بخشی روش های دیگر در مقالات علمی پذیرفته شده منتشر نشده است، بنابراین هیچ دلیلی برای اثر بخشی این روش ها وجود ندارد. 

عبارت حذف دائمی موها فقط برای روشهایی که روی فولیکول مو موثرند به کار می رود و  حذف دائمی موها مطلق نیست (قسمت نهایی همین مقاله بخش کارایی الکترولیز را مطالعه کنید.)  ممکن است بعضی فولیکول ها اصلا توسط سوزن الکترولیز تخریب نشوند (فولیکول هایی که در فاز فعال رشد نیستند)، یا ممکن است اثر الکترولیز روی بعضی فولیکول ها نسبی باشد، منظور از  درمان کامل و موثر، تخریب کامل فولیکول و عدم رشد مو است. 

کاربرد الکترولیز  

الکترولیز روشی موثر در درمان دائمی موهای زائد است. در این روش سوزن های فلزی  کوچکی وارد فولیکول مو شده و سلول های زنده ریشه را تخریب می کند. در اینجا لازم است مجددا ذکر کنیم که فولیکول مو ساختار لوله مانندی درون پوست است که سلول های زنده ریشه مو در انتهای آن (در عمق پوست) قرار دارند و مسئول رشد مو می باشند. برای تخریب این  سلول های فعال یک سوزن فلزی کوچک وارد فولیکول مو می شود تا به ریشه مو برسد. سپس  یک جریان الکتریکی وارد سوزن شده و سلول های زنده ریشه مو را تخریب می کند. به این ترتیب  مو از ریشه شکسته شده و به آسانی با بند انداختن کنده می شود. 

مهم ترین مزیت این روش تخریب کامل سلول های زنده مو و عدم رشد مجدد آن است. 

ابزارهای مورد نیاز برای الکترولیز 

انواع مختلفی از ابزارهای الکترولیز در کلینیک های زیبایی استفاده می شوند که ما خلاصه ای از هر کدام را بیان می کنیم. 

1. الکترولیز مستقیم 
2. انعقاد الکتریکی (electro Coagulation)
3. روش ترکیبی (Blend) 
4. ابزارهای خانگی 

 

1- الکترولیز مستقیم 

این روش امروزه کمتر استفاده می شود، بر پایه جریان الکتریکی مستقیم (جریان گالوانیک) است که سلول های مو را تخریب می کند. مهم ترین معایب این روش این است :

• برای تخریب هر فولیکول مو لازم است مدت طولانی (یک دقیقه یا بیشتر) در معرض  جریان قرار بگیرد. 
• روشی دردناک است. 

مهم ترین مزیت این روش موثر بودن آن نسبت به سایر روش ها است. 

کارایی خوب این روش به دلیل مکانیسم عمل آن است. جریان الکتریکی باعث تولید یک ماده  شیمیایی مانند سدیم هیدروکساید (NaOH) می شود که سلول ها را در ریشه مو تخریب می کند. این  ماده در طول فولیکول نفوذ می کند و به سلول های ریشه میرسد و آنها را از بین می برد. 

2- انعقاد الکتریکی(electro Coagulation)

روش جدیدتری است که امروزه در کلینیک های زیبایی استفاده می شود. در این روش از جریان  الکتریکی با فرکانس بالا برای تولید گرما در ریشه مو استفاده میشود. سایر اسامی این روش عبارتند از: 

• دیاترمی(Diathermy)
• ترمولیز (thermolysis)
• روش فرکانس بالای متناوب (high-frequency alternating method) 
• روش امواج کوتاه (Short – ware) 

در این روش از امواج متناوب با فرکانس های بالا استفاده می شود. این امواج از سوزن عبور کرده و فولیکول مو را گرم میکنند جریان فقط به مدت چند ثانیه اعمال می شود. 

در روش دیگری که high-speed flash thermolysis نام دارد، جریان به مدت کمتر از ثانیه اعمال می شود. مهمترین مزیت این روش نسبت به انعقاد الکتریکی سرعت آن است. 

با این روش میتوان حدود ۲۰۰ تار مو را در یک ساعت درمان کرد. هر چند بازده آن کمتر  است و روی موهای ضخیم کمتر موثر است. 

3- روش ترکیبی (Blend) 

در این روش از الکترولیز مستقیم و انعقاد الکتریکی با هم استفاده می شود و روی موهای  ضخیم بیشتر موثر است. 

۴- ابزارهای خانگی 

اصول استفاده از این ابزارها مشابه روش های فوق است اما جریان الکتریکی توسط یک باتری تامین می شود. سوزن ها وارد فولیکول می شوند تا به ریشه مو برسند، سپس جریان برقرار شده و  ریشه مو را تخریب می کند. 

مهم ترین عیب این روش استفاده آن توسط افراد غیر حرفه ای است. برای نواحی مثل صورت حتما باید رو به روی آینه این کار را انجام داد و به همین دلیل ممکن است کمی طولانی شود. به  طور کلی این روش برای مناطق پرمو توصیه نمی شود. 

سوزن های الکترولیز 

1. این سوزن ها یک بار مصرف هستند. 
2. طول و قطر آنها باید با نوع مو متناسب باشد، مثلا اگر سوزن خیلی ضخیم باشد نمی تواند وارد فولیکول مو شود. هر چه سوزن باریک تر باشد درد کمتری دارد اما به نسبت کارایی آن  هم کاهش می یابد. 
3. قسمت بالایی سوزن باید با یک ماده عایق پوشش داده شود تا از آسیب لایه های فوقانی پوست جلوگیری شود. 
4. سوزنهای انعطاف پذیر دو قسمتی نسبت به سوزن های سخت این مزیت را دارند که بهتر و  با دقت بیشتری وارد فولیکول مو می شوند. 

CS 

CamScanner

دستور العمل الکترولیز 

1. برای تسلط بیشتر و راحتی بهتر است فرد تحت درمان دراز بکشد تا اپراتور به راحتی به  ناحیه مورد نظر تسلط داشته باشد. 
2. برای درمان موثرتر باید کار در محیطی با روشنایی کافی انجام شود و اپراتور از ذره بین  استفاده کند. 
3. موهای ناحیه تحت درمان، ۳ تا ۵ روز قبل از درمان تراشیده شود. 
4. قبل و بعد از درمان ناحیه ضدعفونی شود (مثلا با محلول کلرهگزیدین یا محلول های  الکلى). 

بعضی درمانگرها پس از درمان فراورده های خنک کننده و تسکین دهنده مثل فراورده های  حاوی نارون کوهی را توصیه میکنند گاهی کرمهای هیدروکورتیزون %۱ – ۰٫۵ هم که اثرات  ضد التهاب دارند تجویز می گردد. 

روش درمان 

سوزن را وارد فولیکول کنید و به آرامی آن را تا جایی که ممکن است، پیش ببرید. موقعی که احساس کردید یک سد جلوی سوزن است، وقتی است که سوزن به ریشه مو رسیده است، سپس  جریان را طبق دستور سازنده برقرار کنید. در روش های جدیدتر زمان برقراری جریان به طور  خودکار کنترل می شود. 

چرا قبل از درمان باید موها را تراشید؟ 

دلیل این کار تشخیص موهایی است که در فاز آناژن قرار دارند. به طور متوسط %۶۰ موهای  سر در هر لحظه در فاز آناژن قرار دارند، اما در بدن این رقم در حدود %۵۰-۳۰ است. الکترولیز روی موهایی که در فاز آناژن قرار دارند خیلی موثر است، در حالی که روی موهایی که در فاز تلوژن هستند تاثیر خیلی کمی دارد. دلیل این امر این است که موقع الکترولیز اگر مو در فاز تلوژن باشد در حقیقت سوزن به ریشه موی قدیمی می رسد و ریشه مو جدید دور از دسترس سوزن  الکترولیز است و از بین بردن آن تقریبا غیر ممکن است. 

راهکارهای به حداقل رساندن درد هنگام الکترولیز 

میزان دردی که افراد طی الکترولیز تحمل می کنند متفاوت است و به آستانه تحمل افراد و  ناحیه تحت درمان بستگی دارد. 

کرم EMLA معمولاً برای افراد دارای آستانه تحمل پایین یا وقتی الکترولیز برای نقاط حساس  بدن مثل پشت لب ها، کشاله ران با دور پستان صورت می گیرد، تجویز می شود. کرم EMLA  حاوی مخلوطی از بی حس کننده های (Eutectic Mixture of lidocaine and prilocaine)  موضعی لیدوکائین و پریلوکائین است. این کرم حدود ۶۰ دقیقه قبل از شروع درمان استعمال  می شود و روی آن با یک کرم مسدود کننده پوشانده می شود. EMLA باعث کاهش قابل توجه درد می گردد. موقع استفاده از EMLA باید احتیاط کرد چرا که کاهش درد باعث می شود بسیاری  از آسیب های پوستی را متوجه نشویم. 

هنگام الکترولیز باید مراقب اشتباهات زیر باشید 

1. اجتناب از برقراری جریان الکتریکی وقتی که سوزن هنوز در قسمت های سطحی فولیکول است.  اگر سوزن نزدیک به سطح باشد و به ریشه مو نرسد، جریان الکتریکی نمی تواند سلول زنده ریشه را تخریب کند، همچنین خطر آسیب رسیدن به پوست افزایش می یابد. 
2. اجتناب از پاره شدن دیواره فولیکول :
   • اگر سوزن دیواره فولیکول را پاره کند و وارد بافتهای اطراف شود، ممکن است این بافتها  آسیب ببینند و الکترولیز هیچ تاثیری روی مو نداشته باشد. این اتفاق در فولیکولهایی که مستقیم  نیستند رخ می دهد. در این مواقع بیش راندن سوزن مشکل به نظر می رسد. 
   • انحراف یک یا دو میلی متری سوزن ممکن است باعث آسیب دیواره فولیکول و بافت اطراف  آن شود. 
3. باید هنگام الکترولیز در نواحی زیر بغل و کشاله ران خیلی مراقب بود، زیرا بافت های  عصبی و لنفاوی زیادی در این ناحیه نزدیک سطح پوست وجود دارند. بهتر است موقع  درمان پوست ناحیه را با دو انگشت بالا آورد و نگه داشت تا از آسیب احتمالی این بافت ها  جلوگیری شود. 

موارد منع استفاده از الکترولیز 

1. در صورت صدمات و بیماری های پوستی 
2. اگر شخص بیماری های دیگر (مثل بیماری های قلبی به ویژه ضربان ساز قلبی دارد)، باید بی  خطر بودن الکترولیز توسط پزشک مربوطه تایید شود. 
3. در صورت وجود بیماری های عفونی مثل ایدز یا هپاتیت باید مراقبت های ویژه انجام شود:  . 
   • عدم تماس با سوزن آلوده 
   • استفاده از سوزن های یک بار مصرف برای هر بیمار 
4. الکترولیز را نباید برای موهایی که از میان خال های پوستی رشد کرده اند به کار برد. سلول های ملانوسیت خال را می سازند که ملانین نیز تولید می کنند. بعضی از تومورهای بدخیم پوستی مثل  ملانوما از ملانوسیت ها بوجود می آید، چون اثر الکترولیز بر روی این سلول ها مشخص و قابل پیش بینی نیست نباید از آن برای رفع چنین موهایی استفاده کرد0 در این موارد بیمار را باید به  متخصص پوست یا جراح پلاستیک ارجاع داد تا کل خال از محل برداشته شود. 
5. نباید از الکترولیز برای رفع موهای نزدیک غضروف ها استفاده کرد (مثل موهای گوش یا بینی) 
6. در افرادی که پوست حساس دارند و احتمال تشکیل اسکار در آنها زیاد است یا افرادی  که اسکارهای تیره هایپرپیگمانته (به دلیل جراحی یا صدمات قبلی) دارند، احتمال ایجاد  اسکار متعاقب الکترولیز وجود دارد. 
7. در خانم های مبتلا به هیرسوتیسم، ممکن است علت ایجاد موهای زائد، اختلالات هورمونی باشد. در این موارد بعد از تشخیص علت، ممکن است پزشک هورمون درمانی را به تنهایی  یا همراه الکترولیز توصیه کند. 

مشکلات الکترولیز 

بیشترین مشکل الکترولیز ایجاد آسیب پوستی است. این آسیب احتمالا با مکانیسم مشابه که  برای تخریب مو به کار می رود، رخ می دهد. هر چند هدف از درمان، تخریب اختصاصی ریشه مو  به وسیله الکترولیز است، اما جایگزینی نامناسب سوزن در فولیکول یا استفاده از جریان الکتریکی بیش از حد لزوم می تواند باعث آسیب بافت اطراف فولیکول شود. علائم آسیب بافتی عبارتند از: 

1. واکنش های التهابی مثل قرمزی و تورم در اطراف فولیکول مو 
2. ایجاد اسکار که معمولاً به دنبال یک الکترولیز صحیح و دقیق، خیلی نادر است. در صورت صدمه مختصر و سطحی در محل فولیکول، ممکن است زخم کوچکی روی آن ایجاد گردد. این  زخم ها معمولاً طی چند روز رفع می شوند. در صورت وجود آسیب های شدیدتر امکان باقی ماندن  اسکار وجود دارد. 

اسکار در نتیجه موارد زیر به جای می ماند: 

• برقراری جریان الکتریکی وقتی سوزن هنوز در قسمت های سطحی فولیکول است. 
• استفاده از جریان الکتریکی قوی 
• اگر جریان جزیی برقرار شود یا اصلا برقرار نشود، موقع بیرون کشیدن مو ممکن است اسکار به جای بماند. 
• عفونت پوست

در بعضی افراد به ویژه افراد دارای پوست تیره، ممکن است تمایل به ایجاد اسکار متعاقب  صدمات یا جراحی ها و غیره بیشتر باشد این اسکارها تیره رنگ و برجسته هستند. در این افراد  مراقبت های ویژه پس از درمان مورد نیاز است. اگر با آزمایش یا گرفتن تاریخچه مشخص شد بیمار مشکلی دارد باید از انجام الکترولیز اجتناب کرد. آزمایش با الکترولیز چند فولیکول در  نواحی که در معرض دید نیست، انجام می شود. بهتر است همیشه قبل از انجام الکترولیز با  متخصص پوست مشورت کرد. 

سایر مشکلات احتمالی :

• عفونت در مناطق تحت درمان که به دلیل عدم استفاده از روش های استریل یا آسیب های پوستی  گسترده ایجاد می شود. در این موارد ممکن است پزشک آنتی بیوتیک موضعی (کرم یا پماد)  تجویز کند. در موارد جدی و عفونت شدید ممکن است آنتی بیوتیک خوراکی هم تجویز شود. 
• انتقال عفونت از یک شخص به شخص دیگر: به همین دلیل استفاده از سوزن های یک بار مصرف اهمیت زیادی دارد. 
• یک مشکل نادر شکستن سوزن درون پوست است. این مشکل خیلی شایع نیست و در  آوردن سوزن از پوست هم کار چندان دشواری نمی باشد. اگر سوزن در پوست شکست و  به آسانی هم خارج نشد باید اقدامات خاص توسط پزشک انجام شود. 

کارایی الکترولیز 

چون الکترولیز بیشتر توسط آرایشگران انجام می شود تا پزشکان، به همین دلیل هیچ اطلاعات  آماری مبنی بر کارایی درمان وجود ندارد. بعلاوه نتیجه درمان از اپراتوری به اپراتور دیگر فرق می کند و به تجربه و مهارت درمانگر وابسته است. 

به طور کلی الکترولیز، روشی آهسته خسته کننده و گران قیمت است و سوزن باید وارد تک تک  فولیکول های مو شود. از جمله مزیت های الکترولیز این است که اگر به درستی و با دقت انجام شود می تواند فولیکول مو را کاملا تخریب کند و اثر آن دائمی است در هر جلسه درمان می توان بین ۵۰ تا  ۱۰۰ تار مو را از بین برد. بنابراین برای از بین بردن موهای ناحیه کوچکی از پوست مثل پشت لب ها یا  چانه ممکن است چند ماه زمان لازم باشد. در مواردی که بیمار هیرسوتیسم دارد باید درمان را هر هفته  به مدت ۲ تا ۳ سال انجام دهد تا نتیجه مطلوب حاصل گردد.  

آیا ریشه مو به طور دائم تخریب شده است؟ 

وقتی مو با هر روشی (مثل جریان الکتریکی یا بقیه روش ها) کنده و از محل جدا شود، باید  مدت مشخصی سپری شود تا مشخص شود آیا ریشه مو تخریب شده است یا خیر. 

• اگر موی کنده شده در فاز تلوژن باشد، چند هفته بعد موی جدید جایگزین آن می شود. 
• اگر مو در فاز آناژن تحت درمان قرار گیرد، چند ماه باید سپری شود تا مشخص شود ریشه  آن تخریب شده یا خیر. 

رشد مجدد مو 

پیدایش مجدد موها در ناحیه ای که تحت درمان با الکترولیز بوده است می تواند به دلایل زیر باشد: 

• فولیکول مو درست تحت درمان قرار نگرفته است. 
• اگر مو خیلی سریع مثلا چند روز پس از درمان در محل رشد کند، ممکن است به این دلیل  باشد که این مو موقع درمان در مراحل اولیه فاز رشد (آناژن) بوده است که در این مرحله مو  در زیر پوست قرار دارد و قابل رویت نیست. به همین دلیل ممکن است فولیکول آن اصلا  تحت درمان قرار نگرفته باشد. 
• یک دلیل دیگر تغییر موهای نازک ولوس به موهای ضخیم تر است. این پدیده بیشتر در  خانم هایی که مشکلات هورمونی دارند مشاهده می شود و باید حتما علت اصلی تشخیص داده  شود. در این حالت درمان های آرایشی و زیبایی بی نتیجه است و تنها راه، درمان دارویی و  هورمونی است. 

تخمین زده می شود حدود %۴۰-۳۰ موها پس از الکترولیز از بین می روند. الکترولیز مستقیم  که از جریان مستقیم (گالوانیک) استفاده می کند، کارایی بیشتری دارد. هر چند عده ای از  متخصصین پوست این میزان کارایی را قبول ندارند و معتقدند نتیجه درمان به میزان فوق نیست و از  آن کمتر است.