تلانژکتازی و واریس چیست؟ درمان آن چیست؟

ظهور شبکه عروق ریز در سطح پوست بسیار شایع است. متخصصین زیبایی گاهی به آن  کوپروز (Couperose) می گویند اگر چه اصطلاح پزشکی آن یعنی تلانژکتازی  (Telangiectasia) بیشتر به کار میرود که به اتساع عروق ریز و سطحی پوست گفته می شود. به این ضایعات  Telangiectasec (جمع Telangiectasis) گفته می شود.

در این مقاله روی مطالب زیر بحث می شود: 

1. شیوع ظهور تلانژکتازی در سطح صورت به عنوان نمودی از آسیب های پوستی 
2. درمان مناسب 
3. ظهور تلانژکتازی در پاها 
4. سایر اشکال تلانژکتازی 

شبکه عروق خونی در سطح صورت نمودی از آسیبهای پوستی است.

تلانژکتازی پدیده شایعی است و اغلب نتیجه آسیبهای پوستی است که باعث ضعیف شدن دیواره عروق پوست و از بین رفتن بافت محافظ اطراف آنها می شوند. 

دلایل آسیبهای پوستی و تلانژکتازی متعاقب آن چیست؟ 

• پیری پوست در نتیجه مواجهه با آفتاب 
• مواجهه با اشعه رادیواکتیو 
• ضربه های مکانیکی 
• استعمال طولانی مدت محصولات حاوی استروئید 
• تحت شرایط خاص تلانژکتازی به دلیل اتساع طولانی مدت عروق پوست ایجاد می شود، مثلا در الکلسیم یا در بیماریهای پوستی خاص مثل شرایطی که به آن رزاسه (Rosacea)  گفته می شود. 

تلانژکتازی در نتیجه آسیب های پوستی اغلب به شکل خطی است، رنگ آن از ارغوانی تا قرمز  تیره می تواند باشد و قطر عروق بین ۰٫۱ تا ۱ میلی متر است. 

درمان تلانژکتازی 

درمان اصلی، رفع عامل ایجاد کننده تلانژکتازی و جلوگیری از آن است. مثلا در مصرف الکل، محدود کردن مصرف الکل میتواند باعث بهبود تلانژکتازی شود یا درمان روزانه توسط  یک متخصص پوست باعث رفع تلانژکتازی می شود. به حداقل رساندن مواجهه با آفتاب یا عوامل محیطی که میتواند برای پوست مضر باشد مانند سرما و هوای طوفانی نیز  می تواند کمک کننده باشد. متخصصین پوست چندین راهکار درمانی دارند 

سوزاندن الکتریکی (کوتر الکتریکی) 

یک روش درمانی قدیمی است که به اندازه کافی انتخابی نیست و می تواند باعث آسیب  بافت های اطراف عروق شود. 

لیزر درمانی 

یک روش متداول درمان سوزاندن عروق با اشعه لیزر است. منبع لیزر مورد استفاده طول موجی را منتشر می کند که دقیقا منطبق بر رنگ قرمز عروق خونی است. استفاده از طول موج غیر  انتخابی باعث عوارض ناخواسته و آسیب به بافت اطراف عروق می شود.

سایر درمان ها 

سایر وسایل جدید بر پایه پالسهای کوتاه امواج نورانی که اشعه لیزر نیستند  (مثل ESC Photodram) عمل می کنند که برای عروق خونی انتخابی تر است و پزشک طول موج  را بر اساس رنگ و اندازه عروق تحت درمان انتخاب می کند. عروقی که باعث تلانژکتازی صورت می شوند معمولاً سطحی هستند، بنابراین گاهی لایه برداری پوست میتواند این مشکل را حل کند. 

آرایش 

برای افرادی که نمیخواهند تحت درمانهای بالا قرار بگیرند ممکن است آرایش برای  پوشاندن این ضایعات کافی باشد.

شبکه عروق خونی در سطح پاها 

تلانژکتازی در پاها بیشتر به دلیل مشکلات فشار هیدروستاتیک می باشد که در نتیجه عملکرد ضعیف دریچه های وریدی به وجود می آید و در پزشکی به آن اصطلاحاً بی کفایتی وریدها گفته می شود. چون دریچه های عروق خوب عمل نمی کنند، خون در قسمت های تحتانی پاها تجمع  می یابد و رگهای این ناحیه متورم می شوند. در ابتدا این رگها به شکل خطوط قرمز نمایان می شوند که به تدریج رنگ آنها به آبی متمایل می گردد. 

این نوع تلانژکتازی در خانمهای بالای ۳۰ سال بیشتر دیده می شود و در دوران بارداری هم ممکن  است اتفاق بیفتد. همان طور که گفته شده تلانژکتازی به صورت خطوط قرمز یا آبی و گاهی به  صورت یک شبکه توری مانند عروقی دیده می شود. نوع دیگری از تلانژکتازی وجود دارد که شبیه  شاخه های درخت است (تلانژکتازی درختی) که معمولاً در قسمتهای بالایی مفاصل بروز می کند. 

در ادامه مقاله بیشتر به عدم کفایت عروق و درمان آن می پردازیم. 

سایر اشکال شبکه های عروق خونی در سطح پوست 

باید توجه داشت در موارد خاص ممکن است تلانژکتازی در نتیجه یک بیماری اتفاق بیفتد که در آن اتصالات بین بافتها و عروق تحت تاثیر قرار می گیرند، مثل بیماری لوپوس، اسکلرودرما و  درماتومیتوزیس. در مجموع بیماری های زیادی (چه ژنتیکی و چه غیرژنتیکی) وجود دارند که  باعث تلانژکتازی می شوند. 

تلانژکتازی عنکبوتی 

فرم دیگری از تلانژکتازی نوع عنکبوتی است. این ضایعات بیشتر در نیمه فوقانی بدن مثلاً در  صورت، گردن و بازوها مشاهده می شوند. اندازه این ضایعات حدود ۱٫۵-۱ سانتی متر است. در این ضایعات عروق ریز از یک رگ مرکزی مشتق می شوند. اگر مرکز ضایعه را با یک مداد فشار دهیم کل ضایعه ناپدید می شود و با برداشتن فشار عروق دوباره ظاهر می شوند. (در واقع عروق  انشعابی مجددا پرخون شده و نمایان میگردند.) اگر رگ مرکزی خیلی آرام با یک تکه شیشه  فشار داده شود، میتوان ضربان رگ را که هماهنگ با ضربان قلب است، مشاهده کرد.  

تلانژکتازی عنکبوتی به طور معمول در ۲۰-۱۰ درصد افراد مشاهده می شود و در کودکان هم ممکن است بروز کند. در خانم ها بیشتر مشاهده می شود، مثلا در بارداری یا در بیماری های کبدی  خاص. 

در ۵۰ درصد خانمهای حامله تلانژکتازی عنکبوتی مشاهده می شود. ضایعات در طول بارداری  تمایل به توسعه دارند و معمولاً چند هفته بعد از زایمان ناپدید می شوند. 

از نظر درمان زیبایی این ضایعات با روشهای مشابه مانند سایر تلانژکتازی ها درمان می شوند. 

عدم کفایت وریدها در پاها 

عدم کفایت وریدها در پاها به معنای جریان خون ناکافی در آنها می باشد که به واریس وریدها  می انجامد. این مسئله منجر به بزرگ شدن و اتساع عروق اندامهای تحتانی شده و مسبب ایجاد شبکه عروقی ریز در پاها (تلانژکتازی) است. 

بازگشت خون از پاها توسط وریدها انجام می شود. دریچه هایی که در این رگ ها وجود دارد جریان خون را یک طرفه (فقط از سمت پاها به سمت قلب) می سازد. 

واریس در خانمها شایع تر است. با افزایش سن وریدها ضعیف تر می شوند و کارایی آنها کاهش می یابد و این پدیده باعث انبساطشان (پهن  شدن) می شود. چون وریدهای کوچک به وریدهای بزرگ تخلیه می شود و  یک شبکه عروقی داریم، انبساط یک ورید باعث انبساط وریدهای مرتبط شده و تلانژکتازی بروز می کند. بخشی از دلیل جریان خون نامناسب در پاها وراثتی و بخش دیگر وابسته به هورمونها است (مثلا در بارداری). این مشکل به دنبال التهاب وریدها هم بروز می کند. 

عدم کفایت وریدها باعث تورم پاها، درد در موقع ایستادن طولانی مدت و  اتساع عروق سطحی می شود در ناکفایتیهای وریدی شدید به ویژه در سنین بالا، پوست اطراف این رگها نیز ملتهب می شود. به این شرایط، التهاب پوست ایستا “Stasis dermatitis” می گویند که در آن پوست ضخیم و تیره شده و  دچار خارش می گردد. 

چگونه میتوان بی کفایتی وریدها را کاهش داد؟ 

این مشکل در افرادی که به مدت طولانی سرپا می ایستند بیشتر شایع است. پس باید از ایستادن طولانی مدت خودداری کرد. به علاوه موقع نشستن پاها نباید در وضعیت آویزان باشد و بهتر است موقع نشستن پاها، را روی چهار پایه یا یک صندلی دیگر بگذاریم (ایده ال این است که پاها هم ارتفاع با نشمینگاه باشند.) 

1. پیاده روی خیلی مفید است چون باعث فعالیت ماهیچه ها میشود و ماهیچه ها به بالا راندن خون کمک می کنند. 
2. در مواقع لزوم جورابهای کشی کمک کننده هستند. 
3. هر ورید مبتلا باید بر اساس ویژگیهای خاص خودش و بعد از مشورت های پزشکی درمان شود. 
4. اگر مشکل یک تلانژکتازی کوچک باشد، درمان، مشابه تلانژکتازی سایر جاهای بدن است؛ مثل استفاده از سوزنهای الکتریکی، لیزر درمانی یا درمان با امواج نورانی.
5. وریدهای بزرگتر ممکن است با تزریق داخل وریدی مواد سخت کننده رگ درمان شوند. این مواد باعث سخت شدن دیواره رگ می شود، در نتیجه ورید نمی تواند متسع شود. 
6. در مواردی جدی جراحی به بهبود جریان خون در وریدها کمک می کند. این فرایند شامل برش قسمت آسیب دیده رگ است.